Serverruimte koelen met airco: temperatuur, opstelling en regels

Richt je op de aanzuig: de lucht die aan de voorkant de apparatuur in gaat. De temperatuur bij de deur zegt niet hoe warm die lucht is. ASHRAE, een Amerikaanse vereniging van koeltechnici, geeft in richtlijn TC 9.9 een aanbevolen bereik van 18 tot 27 °C. Die richtlijn beschrijft aanbevolen en toegestane omstandigheden voor ICT-apparatuur. Volg voor jouw apparaten de eigen handleidingen.

Het toegestane bereik is ruimer dan het aanbevolen bereik. ASHRAE noemt voor klasse A1 15 tot 32 °C. Volgens RVO valt moderne apparatuur doorgaans ten minste in klasse 2, met maximaal 35 °C aanzuigtemperatuur. Dat maximum is geen doel om je airco op in te stellen.

De ASHRAE-referentiekaart geeft ook vochtgrenzen: een dauwpunt van –9 tot 15 °C en maximaal 60% relatieve vochtigheid. Het dauwpunt is de temperatuur waarbij vocht uit de lucht gaat condenseren, dus waterdruppels vormt. Relatieve vochtigheid geeft aan hoe vol de lucht met waterdamp zit bij die temperatuur.

Kouder koelen dan nodig vraagt extra energie. RVO noemt juist een hogere koeltemperatuur als bespaaroptie. Steeds warmer is ook geen oplossing: bij koellucht boven ongeveer 27 °C kunnen serverventilatoren harder gaan draaien en meer stroom gebruiken. Eigen advies: laat temperatuur én vocht bij de aanzuig controleren voordat je de instelling verhoogt.

Vrijwel alle elektrische energie die ICT-apparatuur gebruikt, eindigt in de ruimte als warmte. Het stroomverbruik bepaalt daardoor voor een groot deel hoeveel warmte de koeling moet afvoeren. Dit staat in de RVO-brochure over duurzaam koelen.

Eigen advies: laat de installateur de koellast, de af te voeren warmte, bepalen uit het werkelijke vermogen van de apparatuur. Neem verwachte uitbreiding mee. Gebruik het vloeroppervlak niet als basis voor een snelle schatting van de benodigde airco.

Bij een gewone airco voor een serverruimte vraagt de keuze extra aandacht: de warmte moet ook buiten kantooruren en in de winter weg kunnen. RVO beschrijft klimaatbeheersing als onderdeel van de beschikbaarheid van ICT, 24 uur per dag en het hele jaar.

Een buitenunit heeft in koelstand een begrensd werkbereik: de buitentemperaturen waarbij hij kan koelen. In de gebruikte installatiehandleiding is dat bijvoorbeeld –10 tot 50 °C. Die waarden gelden voor dat toestelvoorbeeld en zijn geen algemene grens voor split-airco’s.

Eigen advies: laat bevestigen of de gekozen airco past bij continu gebruik en bij de buitentemperaturen op jouw plek. Vraag hoe hij in de winter blijft koelen, hoe vocht wordt bewaakt en hoe condenswater wordt afgevoerd. Dat is water dat ontstaat wanneer luchtvocht afkoelt tot druppels. De toestelkeuze vraagt deze controle; alleen de aanduiding wandunit of split-airco geeft geen antwoord.

Een rack is een rek waarin de apparatuur zit. Bij recirculatie komt de warme uitblaaslucht weer bij de aanzuig terecht. Daardoor kan apparatuur plaatselijk te warm worden. Bij bypass stroomt koude lucht langs de apparatuur zonder haar te koelen. RVO beschrijft beide als ongewenste luchtstromen.

Blindplaten sluiten lege posities in het rack af. RVO noemt daarnaast deuren en afdekking om warme en koude lucht gescheiden te houden. Je kunt een koude gang of warme gang afsluiten: de ruimte vóór of achter een rij racks.

Eigen advies voor een kleine ruimte: richt koude lucht naar de voorkant van het rack. Laat de warme uitblaas niet terug naar de aanzuig blazen. Bespreek welke openingen je moet afsluiten en controleer daarna de aanzuigtemperatuur.

N+1 betekent hier: één koelunit extra naast de units die samen nodig zijn. Bij uitval of onderhoud van één unit kan de rest het benodigde koelwerk doen. Dit is een uitleg van de opzet, geen belofte dat de koeling nooit uitvalt.

Eigen advies: bespreek of een reserve-unit past bij de gevolgen van uitval voor je bedrijf. Laat een temperatuurmelding of alarm instellen en spreek af wie daarop reageert. Leg ook vast hoe onderhoud kan gebeuren terwijl de apparatuur blijft werken.

Controleer bij RVO over de erkende maatregelen welke plicht en aanpak voor jouw bedrijf gelden. Mag je de EML-systematiek gebruiken? Dan kun je aan de energiebesparingsplicht voldoen door alle toepasselijke erkende maatregelen uit te voeren. Bij een onderzoeksplicht doe je zelf onderzoek en kun je deze systematiek niet gebruiken. De categorie serverruimte gaat over ten minste 5 kW opgesteld serververmogen. Dat getal bepaalt niet op zichzelf of je bedrijf onder de plicht valt.

De tabel vat FI1 tot en met FI6 uit de erkende maatregelenlijst van RVO samen. Per maatregel gelden voorwaarden; dit is geen lijst die je zonder beoordeling moet uitvoeren.

Ook het RVO-stappenplan energiebesparing noemt minder fysieke servers, zuinige koeling en een hogere koeltemperatuur als bespaaropties. Eigen advies: laat met je ICT-beheerder en installateur vaststellen welke maatregelen bij jouw apparatuur en situatie passen.

Gebruik deze eigen checklist voor je gesprek. Vraag om antwoorden voor de apparatuur in jouw serverruimte of patchkast.

• Welke temperatuur- en vochtgrenzen staan in de apparaathandleidingen, en waar meten we de aanzuiglucht?
• Wat is het werkelijke vermogen van de apparatuur en welke groei nemen we mee in de koellast?
• Past het toestel bij dag en nacht koelen, ook in de winter, en wat is het werkbereik in koelstand?
• Hoe regelen we luchtstromen, blindplaten, vochtbewaking en de afvoer van condenswater?
• Welke reserve blijft over bij uitval of onderhoud, en wie ontvangt het temperatuuralarm?
• Welke erkende energiemaatregelen zijn op deze situatie van toepassing?

Gaat je vraag over mensen op kantoor? Lees dan over de maximale temperatuur op de werkplek. Voor een koelplan kun je je installatievraag doorgeven.