Maximale temperatuur op de werkplek: wat zegt de wet en wanneer past airco?

De wet noemt geen bepaalde temperatuur. Artikel 6.1 van het Arbeidsomstandighedenbesluit zegt dat de temperatuur op de arbeidsplaats geen schade aan de gezondheid mag veroorzaken. Daarbij tellen het soort werk en de lichamelijke inspanning mee.

Dat betekent dat je als werkgever moet kijken naar het werk dat mensen doen en de omstandigheden waarin zij werken. Je moet maatregelen nemen om gezondheidsklachten en schade door hitte te voorkomen. Een getal op de thermometer is dus niet genoeg om te besluiten dat het veilig is.

Kunnen temperatuur of weersomstandigheden toch schade veroorzaken? Dan schrijft het artikel persoonlijke beschermingsmiddelen voor: middelen die de werknemer beschermen. Voorkomen die de schade niet, dan moet de werktijd worden beperkt of het werk worden afgewisseld met verblijf op een plek met een veilige temperatuur. Lees de tekst van artikel 6.1 van het Arbeidsomstandighedenbesluit.

Een richtwaarde is een getal dat helpt om een situatie te beoordelen. De volgende richtwaarden volgens het Arboportaal, van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW), zijn een indicatie voor kantoren en kleine werklokalen. Het zijn geen wettelijke grenswaarden.

• In de zomer is de ideale temperatuur tussen 23 en 26 °C.
• Boven 26 °C is er extra lichamelijke belasting en moet je nadenken over maatregelen.
• Voor licht fysiek kantoorwerk is de richtwaarde maximaal 28 °C.
• Voor intensief lichamelijk werk is de richtwaarde maximaal 26 °C bij een duidelijk voelbare luchtstroom, anders 25 °C.
• Voor zeer inspannend lichamelijk werk is de richtwaarde maximaal 25 °C bij een voelbare luchtstroom, anders 23 °C.

Gebruik deze getallen als aanleiding om de situatie te bekijken, niet als bewijs dat werken onder die temperatuur altijd gezond is. Volgens Arboportaal over te warm werken moet een deskundige beoordelen of een situatie ongezond is.

Ook luchtvochtigheid, luchtsnelheid, kleding en inspanning bepalen hoe warm je het hebt. Warmtestraling telt ook mee: warmte die je bijvoorbeeld van de zon of hete producten ontvangt. Bij zittend werk krijg je het minder snel warm dan bij zwaar lichamelijk werk.

Hitte kan prestaties verminderen. Volgens Arboportaal neemt bij langdurige blootstelling, vanaf een uur, ook de concentratie af. Daardoor wordt de kans op arbeidsongevallen groter. Hittestress, gezondheidsklachten door werken in de hitte, kan ook bij binnenwerk ontstaan.

Direct zonlicht op kantoor is af te raden. Het zorgt voor warmte, kan verblinden en geeft spiegelingen op een beeldscherm. Laat de omstandigheden door een arbodeskundige beoordelen: iemand met kennis van gezond en veilig werken. Voor persoonlijk advies over werken in de warmte kun je ook bij de bedrijfsarts terecht.

Neem hitte op in de RI&E, de risico-inventarisatie en -evaluatie: het overzicht van gezondheids- en veiligheidsrisico’s in je bedrijf. Zet de maatregelen in het plan van aanpak, waarin je vastlegt hoe je die risico’s aanpakt. De werkgever moet maatregelen nemen; de wet schrijft geen vaste maatregel voor. Werkgevers en werknemers geven daar samen een passende invulling aan.

Je kunt afspraken vastleggen in een hitteplan of hittebeleid: afspraken over wat je bij warm weer doet. De Nederlandse Arbeidsinspectie over werken in de hitte noemt ook kortere werktijden, voldoende pauzes en voldoende verkoeling als mogelijke maatregelen.

Je kunt de volgende maatregelen overwegen:

• Overweeg geschikte werkkleding en gekoelde dranken.
• Overweeg een tropenrooster als het werk dat toelaat: een aangepast werkrooster bij hitte.

• Ga na of werken in de warmte noodzakelijk is als je het niet kunt voorkomen.
• Verkort dan de tijd in de warmte en wissel af met werk op een koelere plek.

Vraag de arbodienst of arbodeskundige om advies bij het kiezen van passende maatregelen.

Begin bij de warmte die binnenkomt en ontstaat. Arboportaal noemt zonwering, warme lucht afvoeren door te ventileren en apparaten die warmte afgeven zoveel mogelijk isoleren. Buitenzonwering is daarbij effectiever dan binnenzonwering.

Milieu Centraal legt in zijn advies over woningen uit: warmte die niet binnenkomt, hoef je niet weg te koelen. Een ventilator geeft volgens diezelfde bron koelte door luchtstroom, zonder de lucht kouder te maken. Laat voor je bedrijf beoordelen welke maatregelen voldoende bescherming bieden.

Helpen zonwering en ventilatie onvoldoende, dan kan een airco een oplossing zijn voor verkoeling. Een airco koelt de lucht en voert warmte naar buiten af, legt Milieu Centraal over airco en ventilatoren uit in zijn advies over woningen. Volgens die bron gebruikt een airco veel meer energie dan een ventilator en bevat hij vaak koudemiddel met klimaatimpact: de stof waarmee de airco koelt.

Voor je bedrijf is voldoende verkoeling het doel. Bespreek met de arbodienst of arbodeskundige welke oplossing past bij het werk en de omstandigheden.

Werk aan airco’s met F-gassen (gefluoreerde broeikasgassen) of ozonlaagafbrekende stoffen, zoals installatie, onderhoud en reparatie, vraagt volgens de ILT over certificaten een bedrijfscertificaat en een persoonscertificaat. BRL 100 is het bedrijfscertificaat. BRL 200 is het persoonscertificaat voor de monteur. De ILT controleert of de vereiste certificaten aanwezig zijn.

Wil je je situatie laten beoordelen voor een offerte voor airco? Je kunt je bedrijfsruimte en de koelvraag beschrijven.

Bespreek je klacht eerst met je werkgever. Je kunt ook naar de ondernemingsraad (OR), die medewerkers binnen het bedrijf vertegenwoordigt. Kom je er samen niet uit, vraag dan advies aan de arbodienst of arbodeskundige.

Blijft de klacht bestaan en vind je dat de arboregels niet worden nageleefd? Dan kun je een klacht melden bij de Nederlandse Arbeidsinspectie. De Inspectie onderzoekt een melding als hitte samen met het soort werk gevaarlijke omstandigheden kan veroorzaken. De klachtenroute van Rijksoverheid licht de stappen toe. Vraag voor advies over jouw situatie de arbodienst of arbodeskundige.

Checklist voor ondernemers bij een warme werkplek

1. Breng hitte, het soort werk en de lichamelijke inspanning in kaart in de RI&E.
2. Laat een deskundige beoordelen of de omstandigheden ongezond zijn.
3. Leg maatregelen vast in het plan van aanpak. Overweeg afspraken in een hitteplan.
4. Bekijk zonwering, ventilatie en isolatie van apparaten die warmte afgeven.
5. Overweeg koele dranken, geschikte kleding, pauzes en zo nodig aangepaste werktijden.
6. Beperk onvermijdelijk werk in de warmte en wissel af met een koelere plek.
7. Bespreek voldoende verkoeling en of airco nodig is met een arbodeskundige.
8. Controleer bij installatie met F-gassen of ozonlaagafbrekende stoffen het bedrijfscertificaat en het persoonscertificaat van de monteur.